Nâng hiệu quả sản xuất từ tối ưu năng lượng

Theo bà Vũ Thị Thơm - Nhân viên Môi trường, Công ty TNHH Panasonic System Networks Việt Nam, một trong những giải pháp mang lại hiệu quả tiết kiệm năng lượng rõ rệt tại nhà máy là thu hồi khí nóng về bộ gia nhiệt.

Trong quá trình sản xuất, nguồn khí nóng phát sinh nếu không được tận dụng sẽ trở thành phần năng lượng thất thoát. Thay vì để nguồn nhiệt này thoát ra môi trường, PSNV thu hồi và đưa trở lại hệ thống gia nhiệt. Việc tận dụng nguồn nhiệt sẵn có giúp giảm nhu cầu sử dụng năng lượng để tạo nhiệt mới.

“Giải pháp thu hồi khí nóng giúp tiết kiệm khoảng 7.524 kWh điện mỗi tháng, tương đương giảm khoảng 3,6 tấn CO₂ mỗi tháng. Đây là ví dụ cho thấy việc tận dụng năng lượng sẵn có trong quy trình sản xuất có thể mang lại hiệu quả kép: vừa giảm chi phí năng lượng, vừa giảm phát thải”, bà Thơm cho hay.

Tại thiết bị xử lý không khí (AHU), PSNV áp dụng giải pháp lắp đặt biến tần để điều khiển động cơ. Thay vì vận hành cố định ở mức công suất cao, biến tần cho phép điều chỉnh tần số hoạt động phù hợp với nhu cầu thực tế. Khi nhiệt độ giảm, tần số hoạt động của động cơ được điều chỉnh giảm, qua đó hạn chế tiêu thụ năng lượng không cần thiết.

Theo đánh giá của doanh nghiệp, giải pháp này không chỉ giúp giảm điện năng tiêu thụ của động cơ AHU mà còn góp phần giảm năng lượng sử dụng tại hệ thống chiller, với mức tiêu thụ năng lượng của hệ thống có thể giảm khoảng 5%.

Bên cạnh các thiết bị điện và hệ thống nhiệt, PSNV cũng chú trọng kiểm soát những dạng thất thoát năng lượng khó nhận biết, trong đó có rò rỉ khí nén. Trước đây, việc tìm kiếm điểm rò rỉ chủ yếu được thực hiện bằng phương pháp thủ công. Tuy nhiên, các điểm rò rỉ nhỏ thường khó phát hiện bằng cách này, trong khi một số vị trí có thể tiềm ẩn rủi ro khi kiểm tra trực tiếp trong điều kiện hệ thống xảy ra sự cố hoặc mất khí đột ngột.

Để khắc phục hạn chế, công ty đưa vào sử dụng thiết bị cảm biến phát hiện rò rỉ khí nén. Công nghệ này cho phép xác định vị trí rò rỉ, kể cả những điểm rò rỉ rất nhỏ và ở khoảng cách xa. Nhờ đó, bộ phận quản lý năng lượng có thể nhanh chóng khoanh vùng khu vực cần xử lý, giảm thời gian tìm kiếm và hạn chế lượng khí nén thất thoát.

Khi lượng khí nén thất thoát giảm, năng lượng cần thiết để duy trì hoạt động của hệ thống cũng giảm theo. Việc ứng dụng công nghệ phát hiện rò rỉ cho thấy quản lý năng lượng không chỉ là bài toán thay thế các thiết bị tiêu thụ điện mà còn bao gồm kiểm soát những tổn thất phát sinh trong toàn bộ quá trình vận hành.

Đối với hệ thống chiếu sáng, PSNV thực hiện chuyển đổi từ đèn huỳnh quang sang đèn LED hiệu suất cao. Theo đánh giá của doanh nghiệp, giải pháp này giúp giảm khoảng 43,5% năng lượng tiêu thụ cho chiếu sáng, đồng thời tăng tuổi thọ của đèn khoảng 3 lần so với trước.

Nếu các giải pháp trước đây chủ yếu tập trung vào từng hệ thống hoặc thiết bị, năm 2025 đánh dấu bước chuyển trong cách tiếp cận của PSNV khi doanh nghiệp đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số vào quản lý năng lượng trên phạm vi toàn nhà máy.

Qua quá trình vận hành, PSNV nhận thấy hệ thống PEWVN còn một số hạn chế trước yêu cầu ngày càng cao về quản lý và phân tích năng lượng. Vì vậy, năm 2025, doanh nghiệp chuyển sang sử dụng phần mềm quản lý năng lượng nhà máy (FY 2025 - Inery System). Hệ thống cho phép giám sát theo thời gian thực, hiển thị dữ liệu tại các vị trí trong xưởng và truy cập từ xa. Dữ liệu được thu thập từ các thiết bị, dây chuyền và phòng ban, sau đó phân tích theo ca làm việc, ngày nghỉ, giờ thấp điểm để phát hiện lãng phí năng lượng. Hệ thống cung cấp cảnh báo bất thường như quá tải, quá nhiệt, biến động điện năng qua SMS và có thể điều khiển thiết bị từ xa khi cần. Ngoài giám sát, hệ thống hỗ trợ kiểm soát vận hành, đồng bộ thiết bị (khi băng tải hỏng sẽ tự động dừng bơm, quạt), và đề xuất các giải pháp tối ưu như thay đổi chu kỳ máy, sử dụng năng lượng tái tạo (Solar, LNG).

Dữ liệu từ Inery được sử dụng để đánh giá hiệu quả, tổ chức họp báo cáo định kỳ, xác định điểm tốt và chưa tốt, từ đó xây dựng kế hoạch hành động cải tiến. Lợi ích chính là giảm tiêu thụ điện năng, giảm chi phí vận hành và giảm phát thải CO₂, đồng thời đáp ứng yêu cầu ISO 50001 và mục tiêu ESG.

Có thể thấy, từ những giải pháp kỹ thuật cụ thể đến ứng dụng công nghệ số, PSNV đang từng bước chuyển từ tiết kiệm năng lượng đơn lẻ sang quản lý và tối ưu năng lượng toàn diện. Cách tiếp cận này không chỉ giúp giảm tiêu thụ điện, chi phí vận hành và phát thải CO₂, mà còn tạo nền tảng để doanh nghiệp duy trì cải tiến, nâng cao hiệu quả sản xuất và hướng tới phát triển bền vững.