Chi phí năng lượng ngày càng tăng cùng các yêu cầu khắt khe về giảm phát thải từ thị trường xuất khẩu đang tạo áp lực lớn đối với doanh nghiệp ngành nhựa. Thay vì chỉ xem tiết kiệm năng lượng là giải pháp cắt giảm chi phí, nhiều doanh nghiệp nhựa đang coi đây là chiến lược đầu tư dài hạn, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, tăng cường năng lực cạnh tranh và từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững.

Theo bà Huỳnh Thị Mỹ, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hiệp hội Nhựa Việt Nam, ngành nhựa Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng trên 10%/năm. Hiện cả nước có hơn 4.000 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này với khoảng 250.000 lao động; doanh thu năm 2025 đạt khoảng 31,5 tỷ USD.
Khảo sát của Tổng cục Thống kê năm 2020 đối với hơn 1.700 doanh nghiệp sản xuất cho thấy tổng mức tiêu thụ điện của toàn ngành ước khoảng 4,1 tỷ kWh mỗi năm. Đây là khoản chi phí lớn, tác động trực tiếp đến hiệu quả sản xuất, năng lực cạnh tranh cũng như mục tiêu phát triển bền vững của doanh nghiệp.


Thực tế, nhiều doanh nghiệp trong ngành vẫn gặp không ít khó khăn trong việc cắt giảm mức tiêu thụ năng lượng. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc sử dụng các dây chuyền và thiết bị sản xuất đã lạc hậu, tiêu tốn nhiều năng lượng nhưng hiệu suất vận hành thấp. Điển hình là việc sử dụng máy ép phun thủy lực thế hệ cũ, hệ thống gia nhiệt bằng điện trở hiệu suất thấp, hệ thống làm mát và máy làm lạnh hoạt động kém hiệu quả, máy đùn với mức độ tự động hóa thấp hoặc chưa tích hợp các giải pháp thu hồi nhiệt và tái chế chất thải trong quá trình sản xuất. Bên cạnh đó, nhiều thiết bị phụ trợ như máy nén khí, bơm, quạt công nghiệp hay hệ thống chiếu sáng vẫn chưa được tối ưu về mặt vận hành, dẫn đến tình trạng thất thoát năng lượng đáng kể.
Ngoài những hạn chế về công nghệ, các doanh nghiệp còn đối mặt với nhiều rào cản trong quá trình đầu tư và chuyển đổi. Chi phí đầu tư ban đầu cho các thiết bị tiết kiệm năng lượng, dây chuyền hiện đại hoặc hệ thống quản lý năng lượng thường khá lớn, trong khi khả năng tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi còn hạn chế. Đồng thời, nhận thức của một bộ phận doanh nghiệp về lợi ích lâu dài của việc sử dụng năng lượng hiệu quả vẫn chưa đầy đủ; nhiều đơn vị chưa xây dựng hệ thống quản lý năng lượng, chưa thực hiện kiểm toán năng lượng định kỳ hoặc thiếu đội ngũ kỹ thuật có chuyên môn để triển khai các giải pháp tối ưu hóa.

Mặc dù vậy, ngành nhựa vẫn được đánh giá có tiềm năng tiết kiệm năng lượng rất lớn. Việc thực hiện kiểm toán năng lượng giúp doanh nghiệp xác định chính xác các khâu tiêu hao nhiều năng lượng để xây dựng lộ trình cải thiện phù hợp. Song song với đó, tối ưu vận hành các hệ thống phụ trợ, tận dụng nhiệt thải, thay thế động cơ hiệu suất cao, lắp đặt biến tần và hệ thống giám sát năng lượng theo thời gian thực có thể mang lại hiệu quả tiết kiệm đáng kể.
Ngoài các giải pháp kỹ thuật, việc nâng cao năng lực cho đội ngũ vận hành thông qua đào tạo kỹ năng quản lý và sử dụng năng lượng hiệu quả đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì các kết quả tiết kiệm lâu dài. Khi kết hợp đồng bộ giữa đổi mới công nghệ, tối ưu hóa quy trình sản xuất và nâng cao nhận thức của người lao động, doanh nghiệp ngành nhựa không chỉ giảm được chi phí sản xuất mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng xanh và phát triển bền vững của ngành công nghiệp Việt Nam.


Để giảm chi phí sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh, nhiều doanh nghiệp ngành nhựa đã chủ động đầu tư công nghệ và triển khai đồng bộ các giải pháp sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả.
Tại Công ty TNHH Hóa chất AGC Việt Nam (ACVN) - đơn vị sản xuất bột nhựa PVC tại Khu công nghiệp Cái Mép - doanh nghiệp đã thành lập Ban Quản lý năng lượng, ban hành chính sách năng lượng và thực hiện kiểm toán năng lượng định kỳ nhằm xác định các khu vực tiêu hao lớn để có giải pháp cải tiến phù hợp.
Công ty từng bước thay thế hệ thống chiếu sáng bằng đèn LED hiệu suất cao, đồng thời triển khai nhiều giải pháp nâng cao hiệu quả vận hành lò hơi như thu hồi nước ngưng, tận dụng nhiệt khói thải để gia nhiệt nước cấp, giảm tổn thất nhiệt và tiết kiệm nhiên liệu.

Song song với đầu tư thiết bị, ACVN duy trì công tác bảo dưỡng định kỳ, kiểm soát rò rỉ khí nén, đồng thời thường xuyên đào tạo, phát động các sáng kiến tiết kiệm năng lượng trong toàn doanh nghiệp, gắn với mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính và bảo vệ môi trường.
Ông Hiroyuki Kaneko - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Hóa chất AGC Việt Nam cho biết: Việc triển khai đồng bộ nhiều giải pháp từ nâng cấp thiết bị, tối ưu vận hành đến nâng cao ý thức sử dụng năng lượng đã giúp ACVN duy trì suất tiêu hao năng lượng ở mức khoảng 0,081-0,082 TOE/tấn sản phẩm.

Trong khi đó, Công ty Cổ phần Nhựa Á Đông (ADC Plastic) - doanh nghiệp sản xuất hạt chất độn với công suất 460.000 tấn/năm - xác định tiết kiệm năng lượng là một trong những trụ cột của chiến lược phát triển bền vững.
Ông Phạm Văn Tám - Quản lý bộ phận sản xuất và kỹ thuật nhà máy, cho biết việc đầu tư dây chuyền hiện đại, tự động hóa cao đã giúp năng suất tăng từ 1,5-2 tấn/giờ lên 4-4,5 tấn/giờ, đồng thời giảm đáng kể tỷ lệ sản phẩm lỗi.
Doanh nghiệp cũng lắp đặt biến tần cho hệ thống trộn và đùn, bọc bảo ôn nòng vít, lắp cảm biến nhiệt để kiểm soát quá trình gia nhiệt chính xác hơn, qua đó giảm tiêu hao điện năng.
Ở góc độ quản trị, ADC Plastic xây dựng định mức tiêu thụ điện, nước và nguyên liệu cho từng tấn sản phẩm, theo dõi thường xuyên để đánh giá hiệu quả, xác định nguyên nhân lãng phí và kịp thời điều chỉnh quy trình vận hành.

Không chỉ tối ưu năng lượng trong nội bộ, sản phẩm hạt chất độn của doanh nghiệp còn góp phần giúp khách hàng tiết kiệm điện trong quá trình gia công nhựa. Với thành phần bột đá chiếm 80-90%, sản phẩm có khả năng truyền nhiệt và bôi trơn tốt hơn, giúp giảm điện năng cho công đoạn gia nhiệt và hóa dẻo.


Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu và yêu cầu giảm phát thải ngày càng cao, tiết kiệm năng lượng không chỉ giúp doanh nghiệp giảm chi phí sản xuất mà còn góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, giảm phát thải khí nhà kính và nâng cao trách nhiệm xã hội.
Trong khuôn khổ Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2019-2030 (VNEEP3), Bộ Công Thương đã phát động “Giải thưởng hiệu quả năng lượng trong công nghiệp năm 2026”. Giải thưởng nhằm ghi nhận, tôn vinh các mô hình, giải pháp sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả tiêu biểu trong lĩnh vực sản xuất công nghiệp, qua đó tạo hiệu ứng về mặt xã hội, đóng góp tích cực vào mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững trong giai đoạn công nghiệp hóa đất nước.
Thời gian nhận hồ sơ tham gia giải thưởng đến hết ngày 31/10/2026. Thông tin chi tiết hướng dẫn doanh nghiệp lập hồ sơ tham gia giải thưởng vui lòng xem tại đây.

Giải thưởng Hiệu quả năng lượng trong công nghiệp được Bộ Công Thương phối hợp với Hội Khoa học và công nghệ sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả Việt Nam (VECEA) tổ chức lần đầu tiên năm 2017. Tính đến nay, giải thưởng đã thu hút sự tham gia của hơn 240 doanh nghiệp với 1.620 giải pháp tiết kiệm năng lượng. 126 cá nhân cũng đã được Bộ Công Thương và Hội VECEA vinh danh.
Những mô hình được vinh danh không chỉ khẳng định hiệu quả kinh tế của việc sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả mà còn góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh và phát triển bền vững của ngành công nghiệp Việt Nam.
