Bà Nguyễn Thị Lâm Giang - Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và khuyến công (Bộ Công Thương) - cho rằng Chỉ thị 09 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và phát triển giao thông điện được ban hành có ý nghĩa rất quan trọng trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động phức tạp, đặc biệt là xung đột ở một số khu vực sản xuất, trung chuyển năng lượng lớn.
- Trong thời gian qua, Bộ Công Thương đã triển khai nhiều hoạt động, chương trình về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, đã đạt được kết quả rất đáng khích lệ.
Đó là nhận thức của doanh nghiệp và người dân về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả được nâng cao rõ rệt, nhiều cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm đã thực hiện kiểm toán năng lượng, áp dụng các giải pháp cải tiến công nghệ.
Vì vậy, trong giai đoạn 2019-2025, tỉ lệ tiết kiệm năng lượng trên toàn quốc đạt 5,3%.
Tuy nhiên cường độ năng lượng của Việt Nam vẫn cao so với nhiều nước trong khu vực và trên thế giới. Hiệu suất sử dụng năng lượng trong nhiều ngành còn thấp, đặc biệt là các ngành công nghiệp tiêu thụ nhiều năng lượng như thép, xi măng, hóa chất.
Tình trạng lãng phí năng lượng vẫn còn phổ biến trong khu vực dân dụng, thương mại và giao thông vận tải, tiềm năng tiết kiệm năng lượng còn rất lớn nhưng chưa được khai thác đầy đủ.
* Có những hành vi sử dụng điện hằng ngày mà có thể người sử dụng điện không biết, vô tình gây lãng phí. Vậy theo bà, việc tiết kiệm điện và sử dụng điện hiệu quả có thực sự đang là thách thức lớn?
- Chúng ta cần nhìn nhận thực tế là hiện có nhiều hoạt động hằng ngày mà rất nhiều người sử dụng điện không để ý và vô tình gây ra sự lãng phí rất lớn. Đơn cử như ở các hộ gia đình, nhiều hộ còn lắp thừa công suất chiếu sáng, bật điều hòa ở nhiệt độ quá thấp (18-22°C) hoặc mở cửa khi đang sử dụng, bật bình nóng lạnh thời gian dài trước khi sử dụng.
Hoặc có những trường hợp sử dụng đồng thời các thiết bị công suất lớn vào giờ cao điểm (bếp điện, bình nóng lạnh, máy giặt...), không tận dụng ánh sáng, thông gió tự nhiên, bật đèn, quạt, điều hòa ngay cả khi không cần thiết, tủ lạnh mở đóng nhiều lần, để thực phẩm nóng vào tủ làm tăng tiêu thụ điện.
* Bà có lời khuyên gì cho người dùng trong việc lựa chọn và sử dụng thiết bị để giảm chi phí, tiết kiệm điện?
- Để tối ưu việc sử dụng điện hiệu quả, giảm chi phí, người dùng lựa chọn thiết bị "đúng ngay từ đầu". Ưu tiên sản phẩm dãn nhãn năng lượng mức cao, chọn công suất phù hợp với nhu cầu sử dụng vì thiết bị quá lớn gây lãng phí, quá nhỏ hoạt động quá tải.
Ưu tiên công nghệ mới, hiệu suất cao. So sánh chi phí vòng đời của thiết bị trước khi mua, không chỉ giá mua ban đầu bởi thiết bị rẻ nhưng tốn điện sẽ đắt hơn về lâu dài. Người dùng cần sử dụng đúng cách như điều hòa cài đặt ở mức 26-27°C, kết hợp quạt, đóng kín phòng khi sử dụng. Tủ lạnh không mở cửa quá lâu, không để thực phẩm nóng vào tủ, vệ sinh định kỳ. Với máy giặt cần giặt đủ tải, hạn chế sấy khi không cần thiết. Tận dụng ánh sáng tự nhiên, tắt thiết bị chiếu sáng khi không sử dụng. Với thiết bị điện tử cần tắt hoàn toàn thay vì để chế độ chờ.
Tránh sử dụng nhiều thiết bị công suất lớn vào giờ cao điểm. Cần hình thành thói quen "ra khỏi phòng là tắt điện", cài đặt chế độ tiết kiệm điện trên các thiết bị, kiểm tra hóa đơn điện hằng tháng để điều chỉnh hành vi tiêu dùng. Thực hiện việc bảo trì, bảo dưỡng định kỳ với điều hòa, tủ lạnh, thiết bị bếp... giúp tăng hiệu suất và giảm tiêu hao điện. Thay thế thiết bị cũ, hiệu suất thấp khi cần thiết.
Vì sao phải tiết kiệm và sử dụng điện hiệu quả? Theo bà Lâm Giang, việc tiết kiệm, sử dụng hiệu quả điện sẽ góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Đặc biệt khi nguồn năng lượng sơ cấp trong nước đang dần suy giảm và phụ thuộc ngày càng lớn vào nhập khẩu. Khi tiết kiệm năng lượng sẽ giúp giảm chi phí sản xuất, kinh doanh và sinh hoạt của xã hội. Việc giảm tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch sẽ giúp hạn chế phát thải khí nhà kính và các chất ô nhiễm môi trường, thực hiện cam kết của Việt Nam về giảm phát thải. Từ đó, tiết kiệm năng lượng giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và doanh nghiệp khi áp dụng các tiêu chuẩn xanh. Đây là tiền đề giúp thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội theo hướng bền vững, mô hình tăng trưởng xanh. |